گه‌ڕان

Shadow Shadow
سیاسه‌تی

وردەکاری

پێشبینی؛ سەدر بەم جۆرە بۆشایی كشانەوەی مەرجەعەكەی پڕ دەكاتەوە

2022.09.11 - 14:45
App store icon Play store icon Play store icon
پێشبینی؛ سەدر بەم جۆرە بۆشایی كشانەوەی مەرجەعەكەی پڕ دەكاتەوە

ناس كورد-

شرۆڤەیەك ئاماژە بەوە دەكات لەپاش كشانەوەی ئایەتوڵڵا كازمی حائیری مامۆستا و مەرجەعی موقتەدا سەدرەوە، ڕەوتەكە لە بۆشایی مەرجەعیەتدا دەژی و بەئەگەری زۆریش سەدر بەڕێگایەكی تایبەت و ناباو لە گۆڕەپانی شیعیدا ئەو بۆشاییە پڕ دەكاتەوە.

کەناڵی ناس کورد لە تێلیگرام جۆین بکە   

 

بەگوێرەی شرۆڤەكەی "یاسین تەها" لە "ناوەندی لێكۆڵینەوەی ڕووداو - RRC" كە "ناس كورد" خوێندنەوەی بۆكردووە (11ی ئەیلولی 2022) لەوكاتەی سەدرییەكان بەشە هەرە گرنگ و نێودەوڵەتییەكەی بەغدا “ناوچەی سەوز” یان گرتبوو، لەسەر وێبسایتی مامۆستاكەی سەدر؛ ئایەتوڵڵا حائیری، بەیاننامەیەكی نامۆ و بێ پێشینە بڵاوكرایەوە كە كشانەوەی بووە لە كاری مەرجەعیەت، بەدوای ئەویشدا سەدر وەك نەرێتی جارانی وازهێنانی لە سیاسەت راگەیاند، ئەمەش لایەنگرانی هاندا بڕژێنە سەر جادە.

 

شرۆڤەكە ئەوەش دەخاتەڕوو ئایەتوڵڵا كازمی حائیری ـ 84 ساڵ ـ ساڵانێكی زۆرە وەك پردی پەیوەندی لەنێوان شیعەی عێراق و ڕێبەرایەتی شۆڕشی ئێران و مەرجەعەكانی بەرەی ویلایەتی فەقیه كار دەكات. بەوپێیە، بە رەچەڵەك كەربەلایی و بە نیشتەجێبوون و مەشرەبیش ئێرانییە.

 

هەروەها دەڵێت: حائیری لە هەرە دەركەوتووترین خوێندكارەكانی هەردوو سەدرەكەیە؛ محمد باقر و محمد صادق. دووەمیان كە باوكی موقتەدایە، بەرلەوەی تیرۆر بكرێت (1999) وەسێتی كردووە بۆ شوێنكەوتەكانی كە بگەڕێنەوە سەر بۆچوونەكانی حائیری ئەگەر خۆی لە ژیاندا نەما یان لەلایەن رژێمی بەعسەوە دەستگیركرا. بەو پێیەی بەبۆچوونی ئەو “حائیری شارەزاترینە”، ئەمە لە كاتێكدا کە لە نەجەفدا سیستانی و لیستێكی تر مەرجەعی تەقلیدی دەستبەكاربوون!

 


ئاماژە بەوەش دەكات، لەپاش 2003 كە رەوتی سەدر بەجۆش و خرۆشەوە دەركەوتووە، پەیوەندییەكەیان لەگەڵ حائیری هەرزوو گرژی تێكەوتووە، چونكە لە دەرەوەی رێنماییەكانی مەرجەعی جێگرەوە، موقتەدا سەدر سوپای مەهدی راگەیاند و جاڕی شەڕی دا (2004)، ئەمە لە كاتێكدا تازە بەتازە تایفەی شیعە بەری كەوتنی سەدام و “داگیركردنی عێراق” یان دەچنییەوە و ئەو رۆژانە بۆ ئەم تایفەیە وەك سەرلەنوێ لەدایكبوونەوە بوو. بەدوای ئەوەشدا پەیوەندییەكان گەیشتنە ئاستی كێشانەوەی متمانەی بریكاری لە موقتەدا سەدر لەلایەن حائیرییەوە، بەبێ ئەوەی بگاتە بچڕانی تەواوەتی، چونكە "حائیری وەك ئامڕازێكی گوشار پێویست بوو بۆ خاوكردنەوەی هەڵچوون و ریسكە بەردەوامەكانی سەدر".

 

شرۆڤەكار كە توێژەری ئایینزاكان و كاروباری عێراقە باس لەوەش دەكات، پەیوەندی ناچاریی سەدر و حائیری گوزارشتە لە گرێ ئاڵۆزەكەی ناو هەموو جیهانی شیعە كە چۆنیەتی سیاسەت كردن و رێبەرایەتییە لە نەبوونی ئیمامی زەمان و مەعسوم. ئەم گرێ و بۆشاییەش لە دنیای شیعەدا بە شوێنكەوتنی رێنماییەكانی شەرعزان و مەرجەعی تەقلید چارەسەر كراوە تا ئەوكاتەی رێبەرە راستەقینەكەی شیعە دەردەكەوێت كە مەهدی مونتەزەرە و هیچ وادەیەكی دیاریكراوی ئەم دەركەوتنەش لە بیروباوەڕە مەزهەبییەكاندا نییە.

 

ئەوەش ئاشكرا دەكات لە ئێستادا كە حائیری ئەو چاودێری و پاڵپشتییەی هەڵگرت و كشایەوە، سەدرییەكان بەهەمانشێوەی كایە سیاسییەكە، لە كایە ئایینی و مەزهەبییەكەشدا تەنیا و شپرزە بەجێ مان. لەوەش خراپتر، مامۆستاكەیان ئاراستەی كردن ببنە شوێنكەوتەی خامنەیی !

 

لەبارەی بژاردەكانی سەدریشەوە لەپاش كشانەوەی حائیری دەڵێت: بۆ سەدر شوێنكەوتنی خامنەیی بەواتای كوشتنی پرۆژە و خەونەكەی دێت كە دروستكردن و راگەیاندنی دەسەڵاتێكی سەدرییە لە عێراق كە لەجیاتی پاشكۆی ئێران، دۆست و هاوپەیمانی دوور بەدوور بێت، هەرەوەها بەواتای دەستبەرداربوونیش دێت لە غروری “الزعیم العراقي” و “المرجع العربي” كە دوو پایەی سەرمایە رەمزییەكەی ئەون، هەر لەبەر ئەمەش سەدر بێ پێچ و پەنا رەتیكردەوە؛ لەلایەك گومانی لەسەر ئەوە دروست كرد كە راسپاردەكەی حائیری ئازادانە كرابێت، لەلاكەی تر بە رووكەش كشانەوەی خۆی لەكاری سیاسی راگەیاند بۆ ئەوەی نەچێتە ژێرباری هیچ پابەندییەكەوە تا خۆی رێك دەخاتەوە.

 

بەبۆچوونی توێژەر كشانەوەكەی حائیری لەلایەك سەدری لە سێبەری ناوبراو قوتاركرد، لەلاكەیتر خستویەتییە گێژاوی چۆنییەتی پڕكردنەوەی بۆشاییەكەی بۆ ئەوەی بتوانێت كارەكانی خۆی ئەنجام بدات بەبێ ئەوەی لە دەسكەوتەكان و پێگەی ئێستای كەم بكات، چونكە خۆی هێشتا نەبووە بە موجتەهیدو ئایەتوڵڵا و مافی ئەوەی نییە فەتوا بدات.

 

هەروەها پێشبینی ئەوەش دەكات بەو پێیەی لە دنیای شیعەدا لە پاش مەرگ و ئاوابوونی كەسایەتییە كاریزماتیكەكان، كاریگەریی و دەسەڵاتەكەیان دابەش دەبێت و ورد دەبێتەوە، رەنگە سەدریش لەبری دۆزینەوەی رێبەرێكی رۆحی و گرتنی مامۆستایەكی نوێ، كاروباری حەوزە و رەوت و باڵە سەربازی و سیاسییەكەی پارچەپارچە بكات، "ئەمەش بۆ ئەو زۆر باشترە كە بەری خوێن و فرمێسكی بنەماڵەكەی و میراتی باوك و دوو برا تیرۆركراوەكەی لەسەر سینی پێشكەش بە مەرجەعێك بكات كە رەنگە لە داهاتوودا خەونە بنەڕەتییەكەی بۆ رێبەرایەتی ئایینی لێ تێك بدات".

 

شرۆڤەكە دەچێتە قوڵایی بیروباوەڕە مەزهەبییەكان و ئەوە دەخاتەڕوو بەگوێرەی ئیجتیهادەكانی ناو مەزهەبی شیعە لەنێوشیاندا قوتابخانەی محەمەد سەدر، لەسەر رێگەپێدانی مەرجەعی “شارەزای” زیندوو، تەقلیدكردنی مەرجەعی مردوو (ابتداء) یان بەردەوام بوون لەسەری دروستە ( بەگوێرەی خوتبەی دەیەمی محەمەد سەدر)، ئەمەش یەكێكە لەو دەرچانەی بۆ سەدرییەكان زۆر گرنگە تا پەیوەندییان لەگەڵ میراتی رێبەرە گەورەكەیان كە باوكی موقتەدایە نەبچڕێت كە بەلای ئەوانەوە "یارە پیرۆزەكەی خودایە _الولي المقدس".

 

هەروەها ئەوەش ئاشكرا دەكا سەدری باوك جگە لە حائیری ناوی ئیسحاق فەیازیشی بردووە بۆ ئەوەی بۆ كاروباری ڕێكخستنی حەوزە و فەقێكان بگەڕێنەوە سەری بەو پێیەی دەستیان بە حائیری ناگات لە ئێران، هەروەها پێی وابوو فەیاز كە ئەفغانییە دڵ و دەروونی باشترە بەراورد بە سیستانی و نەجەفی و حەكیم و مەرجەعە تەقلیدییەكانی دیکەی نەجەف كە لەگەڵ بزاوتە خورتە كۆمەڵایەتی و شۆڕشگێڕەكەی محەمەد سەدردا دانویان نەدەكوڵا و هەمیشە لە دەنوكە تەقەدا بوون. ئەو بەشەی دووەمی وەسێتەكەش بەشێوەیەكی كاتی هەندێك كەلێن و بۆشایی دیكە بۆ سەدرییەكان چارەسەر دەكات.

 

بەگوێرەی بەدواداچوونەكانی توێژەر لەو كاتەی كە سەدر كشانەوەی لە سیاسەت راگەیاندووە، لە دوو روونكردنەوەی درێژدا تەفسیری ئایەتێكی قورئان و مانای فەرموودەیەكی پێغەمبەریشی كردووە، كە هەردووكیان دەربارەی ئال و بەیت و ئیمام حوسێنن، دەكرێت ئەمەش وەك خۆ ئامادەكردنی سەدر بۆ قۆناخ و رۆڵێكی نوێ بێت كە زەقكردنەوەی رێبەرایەتییە ئاینییەكەیە لە كاروانی هەوڵدان بۆ گەیشتن بە خەونی مەرجەع بوون.

 

هەروەها دەڵێت: بەهۆی ئەوەشی رەوتی سەدر بزووتنەوەیەكی دینامیكی و جیاوازە لە قوتابخانەكانی تری شیعە، مەرج نییە خۆی پابەند بكات بە رێوشوێن و بەندوباوەكانی دۆزینەوەی مەرجەعیەتێكی ناسراوی ناوداری گەورەوە، وەك شوێنكەوتنی سیستانی بۆ نمونە، كاتی خۆیشی سەدری باوك هەر بەشێوەیەكی نوێ و نا تەقلیدی مەرجەعیەتی خۆی راگەیاند بەبێ ئەوەی لەوكاتەدا مەرجەعێكی لەخۆی گەورەتر پاڵپشتی بكات،

 

لە كۆتاییشدا دەگاتە ئەو ئەنجامەی ئەگەر زۆرە لەمەولا سەدر و رەوتەكەی پشتیوانی مەزهەبی بۆ دینداری و حەوزە و سیاسەت بەش بكەن بكەن تا ئەوكاتەی موقتەدا پێ دەگات. لە چەند ساڵی رابردووشدا هەر وایان كردووە چونكە ئەوكاتەشی ئایەتوڵڵا حائیری لە گۆڕەپانەكەدابوو بەدەگمەن دەگەڕانەوە سەر فەتواكانی كە بەشی زۆری بەلای حەشدی شەعبی ركابەری سەدرییەكان و ویلایەتی فەقیهی ئێرانیدا لارەسەنگ بوو.