گه‌ڕان

Shadow Shadow
سیاسه‌تی

بۆ پێنج توێژەری ئەمەریكی

پێنج ژەنەراڵی بەعس نهێنییەكانی شەڕی عێراق _ ئێران ئاشكرا دەكەن

2021.08.08 - 13:13
App store icon Play store icon Play store icon
پێنج ژەنەراڵی بەعس نهێنییەكانی شەڕی عێراق _ ئێران ئاشكرا دەكەن

ناس كورد_

سی و سێ ساڵ بەر لەئێستا و لە 8 ئابی 1988  ڕژێمی بەعس و دەسەڵاتدارانی ئێران بەبێ ئەنجامێكی ڕوون جەنگی هەشت ساڵەی نێوانیان ڕاگرت. ناس كورد پوختەیەك لە گێڕانەوەی پێنج ژەنەراڵی پلە باڵای بەعس دەخاتەڕوو لەسەر دیوی ناوەوەی هۆكارەكانە هەڵگیرسانی جەنگەكە و چۆنییەتی بەڕێوەبردنی كە پێنج توێژەری ئەمەریكی لە دوو توێی كتێبێكدا بڵاویان كردووەتەوە.

کەناڵی ناس کورد لە تێلیگرام جۆین بکە   

 

لە پاش 2003 پێنج توێژەری ئەمەریكی، لەگەڵ پێنج ژەنەراڵی پلە باڵای بەعس لە گاردی كۆماری و سوپای عێراق و دەزگای هەواڵگری سەربازی و هێزەكانی ئاسمانی و دەریایی دیدارێكی درێژیان كرد و كتێبێكی لێ بەرهەم هات بە ناوی (ژەنەراڵەكانی سەدام: دیدگاكانی جەنگی عێراق _ ئێران). لەم بەرهەمەدا كە یەكەم گێڕانەوەی بڕواپێكراوی بابەتییە هۆكارەكانی جەنگ و بەڕێوەچوونی بەم جۆرە دیاری كراوە:

 

ـ ڕوودانی جەنگی عێراق _ ئێران پێشهاتێكی حەتمی بووە بەهۆی پەلكێشانی شۆرشی ئێرانی و هەستی خۆبەزلزانین و سروشتی دەشتەكییانەی سەدام حسێن. 

 

ـ ئێرانییەكان پێیانوابوو شیعەی عێراق لە جەنگ دەچنە پاڵ رژێمی خومەینی، هەروەها ئەوكات شەڕ پێویست بوو بۆ دوورخستنەوەی سەرنج لەسەر كەموكوڕییەكانی ناوخۆی ئێران كە تازە لە قۆناغی شۆڕشدا بوو.

 

ـ هەڵمەتی ئێران بۆ پاڵپشتیكردنی محەمەد باقر سەدر و حیزبی دەعوە لەگەڵ تەقاندنەوەی زانكۆی موستەنسەرییە و هەوڵی كوشتنی تاریق عەزیز لە 1980 هۆكاری سەرەكی پاڵنەری سەدام بوون بۆ بڕیاری هەڵگیرساندنی جەنگ.

 

ـ تۆپبارانی 4 ی ئەیلولی 1980 هۆكاری ڕاستەوخۆی ئەوەبوو سەدام بڕیاری هێرشی زەمینی بدات لە 22 ئەیلولی هەمان ساڵ كە دەكاتە  18 رۆژ پاش ڕووداوەكە. 

 

ـ ژەنەراڵەكان هاوڕان عێراق چووە ناو جەنگەوە بەبێ ئەوەی ئامانجی ڕوونی هەبێت و پلان و ستراتیژی بۆ دانابێت.

 

ـ لە 1980 بە فەرماندەی فەیلەقە عێراقییەكان ڕاگەیەنرا جەنگ لەگەڵ ئێران نزیكە، بەڵام ئەوان پێیانوابوو پاش دوو ساڵە نەك دوو مانگ و بەسەر شتێكی كتوپڕدا كەوتن. 

 

ـ هێزی دەریایی عێراق لە 20 ئەیلولدا ئاگاداركرایەوە لە جەنگ، ئەمەش وایكرد فریای گواستنەوەی پارچە دەریاییەكانی نەكەوێت كە بەر هێرش كەوتن.

 

ـ هێزی ئاسمانی دوو ڕۆژ بەر لە دەستپێكردنی جەنگ ئاگاداركران و فریای مەشق و ئامادەكاریی نەكەوتن.

 

ـ فڕۆكەوانە عێراقییەكان هیچ مەشق و بەرچاوڕوونیان نەبوو لەسەر هێرشەكە، ئەمەش وایكرد یەكەم هەڵمەتی ئاسمانیی عێراق شكست بهێنێت لە كاتێكدا دایاننابوو لەشێوەی ئەوەی ئیسرائیل و میسر بێت و لە یەكەم ساتدا فڕۆكەخانەكانی ئێران بسووتێنێت بەڵام ئێران فڕۆكەكانی گواستبوویەوە.

 

ـ 9 فیرقەی عێراقی لە 9 قۆڵەوە بە نەخشەی كۆنەوە چوونە ناو خاكی ئێران، هیچ كاتیش چاوەڕوانی شەڕێكی درێژخایەنیان نەكردبوو. هەندێك لە فیرقەكان ون بوون و هەندێكیتر نەگەیشتنە ئامانجەكانیان بەهۆی بەرگری توندی ئێرانییەكانەوە، هەندێ لە فیرقەكانیش پاڵپشتیان نەبوو لەكاتێكدا ئێرانییەكان شەڕی پارتی زانییان بەكارهێنا، ئەمەش بووە هۆی دروستبوونی قەسابخانەیەكی خوێناوی لە ڕیزەكانی سوپای عێراق.

 

ـ هێزی دەریایی عێراق لە دەرەوەی بازنەبوون و ئەگەر بەشدارییان بكردایە ئەیانتوانی لانیكەم ڕێگەی هەماهەنگی ئێرانییەكان بگرن لە عەبادان.

 

ـ هێزی زەمینی عێراق پاڵپشتییان نەبوو لە ئاسمانەوە، هێزی دەریای و ئاسمانیش هەماهەنگیان نەبوو.

 

ـ شكستێكی هەواڵگری گەورە هەبوو كە عێراق پێیوابوو هەر شەڕو پێكدادانێك خومەینی و تاقمەكەی دەهێنێت بەچۆكدا لەكاتێكدا وەها دەرنەچوو. 

 

ـ ئێرانییەكان بەردەوام بوون لە كۆمەككردنی بەرەكانی شەڕ لە نێوان 1980 _ 1982 ئەمەش باری لەشكری عێراقی قورستركرد و هیچیان پێنەكرا بۆ ڕاگرتنی.

 

ـ سەدام هێزە عێراقییەكانی پەیوەستكرد بە بەرگری لە پێگەكانیان بەبێ لەبەرچاوگرتنی توانای بەرگری لەو شوێنانە و دۆخەكە گۆڕا لە هێرشەوە بۆ بەرگری.

 

ـ لە 1982 ئێرانییەكان باڵادەستبوون و شۆكی سەرەتایان تێپەڕاند.

 

ـ ماوەی 14 ساڵ عەبدولجەبار شەنشەل سەرۆك ئەركانی سوپا بوو سەرباری شكستە زۆرەكانی، ئەویش بڕیاری دابوویە دەست وردە ئەفسەرەكان و فەرماندە مەیدانییەكان چونكە دەترسا لە هەڵە و لە سزای سەدام لەپای هەڵەكردنی سەدامیش لەگەڵ ئەمەدا لاری نەبوو.

 

ـ ئەفسەران ترسی زۆریان هەبوو لە پەرچەكرداری سەدام ئەگەر هەڵە بكەن لەكاتێكدا دەبوو ئەو ترسە لە دوژمن بووایە.

 

ـ سەدام هەڵمەتی زۆری لەسێدارەدانی بۆ ئەو ئەفسەرانە سازدەكرد كە لەبەرەكانی شەڕ یەكەو لیواكانیان شكستی دەهێنا بەتایبەت ئەوانەی سەدامی نەبوون و لەسلكی سەربازیی پلەیان بەرزبووبوویەوە، ئەمەش ترس و تۆقی زۆری دروستكردبوو لە دەروونی ئەفسەرەكان. 

 

ـ بەڕای ژەنەراڵەكانی سەدام، سەرۆكی پێشووتر كە سەدام حسێنە لەتەكتیك زۆر زیرەك بووە بەڵام لە دیدگا و ستراتیژ كۆڵەوار بووە.

 

ـ سەرەتا سەدام ئازایەتی دەشتەكیانەی پێ باش بووە، دوای ماوەیەكی زۆر ناچاربووە متمانەی كردووە بە پرۆفێشناڵی و لەدڵیشدا ئەمەی پێ خۆش نەبووە. 

 

ـ ژەنەراڵی باڵا هەیە لە نێوان 1982_ 1987 زیاتر لە 60 جار بەشداری كربوونەوەی كردووە كە هەندێك جار 12 كاتژمێری بوون، بەڵام تەنها دووجار ڕاوێژی پێ كراوە.

 

ـ سەدام كاتێكی زۆری بە خۆ ڕۆشنبیركردنی سەربازی بەسەربردو  زۆر چەمكی سەربازیشی تاقی كردەوە ئەمەش كات و قوربانیدانی زۆری ویست تا لە شتەكان تێگەیشت چونكە خۆی پێشتر پێشینەی سەربازیی بەشێوەی زانستی و پیشەیی نەبووە. 

 

توێژەرە ئەمەریكییەكان: كيفن وودز، ووليامسون موري، واليزابيث نايثن، ليلى صباره، وانا فينجاس

ئەفسەرەكانی بەعس: الفريق الركن رعد الحمداني فەرماندەی فەیلەق لە گاردی كۆماری، اللواء الركن مزهر الطرفة، بەڕێوەبەری هەواڵگری باشور، اللواء الركن علاء الدين خماس، سەرۆكی زانكۆی بەكری سەربازی، والفريق الركن عبد الكعبي، فەرماندەی هێزی دەریایی، اللواء الطيار الركن علوان العبوسي، عەمیدی كۆلێژی بەرگری.

me_ga.php?id=4364