گه‌ڕان

Shadow Shadow
سیاسه‌تی

وۆڵ ستريت جۆرناڵ: عێراق گەڕاوەتەوە سەر رێگەى ڕاست.. باس لە 8 ئاماژە دەکات

2020.08.06 - 20:50
وۆڵ ستريت جۆرناڵ: عێراق گەڕاوەتەوە سەر رێگەى ڕاست.. باس لە 8 ئاماژە دەکات

ناس کورد- 

ڕۆژنامەى وۆڵ ستريت جۆرناڵى ئەمريكى باس لەوەدەكات، لەكۆتاييدا عێراق گەڕاوەتەوە سەر رێگەى ڕاست، ئەوەش سەرەڕاى ئەوەى بە بارودۆخێكى سەختدا تێپەڕ دەبێت بەهۆى ڤايرۆسى كۆرۆنا و كێشمەكێشە هەرێمى نێودەوڵەتيەكانەوە لەسەر خاكەكەى.

 

وۆڵ سترين جۆرناڵ لە ڕاپۆرتێكدا باسى لەوەكردوە، بەپێى چەند ئاماژەيەك كە پەيمانگاى "برۆكينگز" ى ئەمريكى باسى كردوە لەساڵى 2003 ەوە تائێستا عێراق لە چەندين ڕوەوە پێشكەوتنى بەخۆيەوە بينيوە، هەشت ئاماژەش ئەوە پشتڕاست دەكەنەوە.

 

يەكەم

ژمارەى دانيشتوانى عێراق كە چەند ساڵێك پێش ئێستە 25 مليۆن كەس بووە، بەتايبەتى لەسەردەمى سەدام حسێن، سەرۆكى ڕژێمى پێشوو، بەڵام لە ئێستادا بەرزبوەتەوە بۆ 40 مليۆن كەس.

 

ئەوەش خۆى لە خۆيدا باش نييە و خراپيش نييە، بەڵام ماناى ئەوەيە كە عێراق ئەوەندە گەورەيە كە لە سياسەتەكانى ڕۆژهەڵاتى ناوەڕاستدا ڕۆڵى گرنگى هەبێت.

 

دووەم

داهاتى تاك لە بەرهەمى ناوخۆيى گشتى بەرزبوەتەوە بۆ شەش هەزار دۆلارى ئەمريكى، ئەوەش لەكاتێكدايە دوو دەيە پێش ئێستا چوار هەزار دۆلار بووە.

 

بەپێى ڕاپۆرتەكە، بە دڵنياييەوە تائێستا هەژارى گەورە لە عێراق هەيە و گەندەڵى بڵاوبووەتەوە، هەروەها هيواى كارى گەنجانى عێراقى لاوازە، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا گەشەى ئابورى ئيجابى بەديهاتوە.

 

سێيەم

لەسەردەمى سەدام حسێندا بەرهەمى نەوت دوو مليۆن و 500 هەزار بەرميل بوو لە ڕۆژێكدا، بەڵام ئێستا گەيشتوەتە چوار مليۆن و 500 هەزار بەرميل، هەروەها داهاتى هەناردەى نەوت لەساڵى 2002 ەوە بووە بە سێ هێندە.

 

چوارەم

ڕێژەى ساڵانەى ئاوارەبوونى ناوخۆيى بۆ كەمتر لە نيوە كەميكردوە، ئەوەش لەو كاتەوەى ڕێكخراوى داعش بەزێنراوە.

 

پێنجەم

چەندين ئاماژەى كواڵێتى ژيان بە شێوەيەكى ئاشكرا باش بوون لە ماوەى دوو دەيەى ڕابردودا وەك، هێڵەكانى مۆبايل كە تەنها بۆ چينە باڵاكەى حزبى بەعس بوو، بەڵام ئێستا لە هەموو شوێنێکە و ژمارەى هێڵەكان بە هێندەى ژمارەى دانيشتووانە، هەروەها بەكارهێنەرانى تۆڕەكانى ئينتەرنێت گەيشتوەتە 10 مليۆن كەس.

 

شەشەم

ڕێژەى پێشبينى كراوى مامناوەندى تەمەنى تاك بەرز بووەتەوە، لەكاتێكدا لەساڵى 2002 ئەو ڕێژەيە 67 ساڵ بوو بەڵام ئێستا گەيشتوەتە 73 ساڵ.

 

حەوتەم

پێشتر و لەساڵى 2003 دامەزراوە پزيشكيە نوێكان دەگەيشتنە 32% ى دانيشتوان، بەڵام ئێستا دەگەنە 40%، هەروەها زياتر لە نيوەى دانيشتوان ئاوى پاكى خواردنەوەيان پێدەگات، ئەوەش سەرەڕاى ئەوەى كە تائێستاش ئەو مەلەفە پێويستى بە هەوڵى گەورە هەيە.

 

هەشتەم

ڕێژەى نەهێشتنى نەخوێندەوارى لەسەر ئاستى نيشتمانى لە 74% ەوە بەرزبوەتەوە بۆ 85%.

 

ڕاپۆرتەكەى وۆڵ ستريت جۆرناڵ ئەوەشى ڕونكردوەتەوە، لەگەڵ ئەوانەشدا هێشتا ڕێگەى بەردەمى عێراق درێژە بۆ بەديهێنانى سەقامگيرى سياسى و ئابورى چاوەڕوانكراو.

 

عێراق ساڵانێكى درێژە بەدەست گەندەڵى و خراپى ئيدارەدانەوە دەناڵێنێت ئەوەش سەرەڕاى زۆرى داهاتى نەوت، لە ڕيزبەندى شەفافترين وڵاتانى جيهاندا لە كۆى 168 دەوڵەت لە پلەى 161 دايە، ئەوەش بەپێى ڕاپۆرتى ڕێكخراوى شەفافى نێودەوڵەتى كە لەساڵى 2015 بڵاويكردوەتەوە.

 

هەروەها عێراق لە كۆى 180 دەوڵەت لە ڕيزبەندى 156 دايە لە ئازادى ڕۆژنامەوانى، ئەوەش بەپێى ڕاپۆرتێكى ڕێكخراوى پەيامنێرانى بێسنور.