گه‌ڕان

Shadow Shadow
سیاسه‌تی

رونکردنەوەیەکى یاسایى لەلایەن نەتەوە یەکگرتووەکانەوە

بەهۆى کۆرۆناوە دەکرێت رێگە لە خۆپیشاندان بگیرێت؟

2020.07.30 - 09:49
بەهۆى کۆرۆناوە دەکرێت رێگە لە خۆپیشاندان بگیرێت؟

ناس کورد- 

ليژنەى مافەكانى مرۆڤى سەربە نەتەوە يەكگرتوەكان لە ڕاپۆرتێكدا بڵاويكردوەتەوە،  مافى حكومەتى وڵاتتانە كە خۆپيشاندانەكان كۆت و بەند بكەن، ئەوەش لەپێناو پاراستنى تەندروستى گشتى.

 

شيكردنەوەى ياسايى پێودانگە نێودەوڵەتيەكان كە لەژێر تاقيكردنەوەدا بوو تەنانەت پێش بڵاوبونەوەى ڤايرۆسى كۆرۆنا، كەلێنێكى ياسايى تێدابوو بۆيە لەلايەن ليژنەى مافەكانى مرۆڤى سەربە نەتەوە يەكگرتوەكان داڕشتنەوەى بۆ كرا.

 

بەڵام لەگەڵ دەستپێكردنى خۆپيشاندانەكانى "ژيانى ڕەشپێستەكان گرنگە" و چەندين خۆپيشاندانى تريش كە دەسەڵاتداران هەوڵى كۆنترۆڵكردنيان دەدەن بەهۆى بڵاوبونەوەى ڤايرۆسى كۆرۆناوە پێداچونەوەكە زياتر پێويست بووە.

 

بەڵێننامەى نێودەوڵەتى بۆ مافە مەدەنى و سياسيەكان كە لەلايەن 173 دەوڵەتەوە واژۆكراوە لەنێويشياندا ولايەتە يەكگرتوەكانى ئەمريكا و چين ڕێگە دەدات بە كۆتوبەندكردنى مافى ڕادەربڕينى ئاشتيانە بە چەند هۆيەك يەكێك لەوانەش تەندروستى گشتييە، ئێستاش بەڵێننامەيەكى نوێ هاتوە بەناوى "هەڵپەساردنى گشتى" بۆ جەختکردنەوە لەوە.

 

لە ڕاپۆرتەكەدا ئەوەش هاتوە، بە پشتبەستن بە پاراستنى تەندروستى گشتى رێگە دەدرێت كە بەشێوەيەكى تايبەت كۆت و بەند بسەپێنرێت بۆ نمونە ئەگەر لەكاتى بڵاوبونەوەى نەخۆشيەكى گواستراوە گردبونەوە و كۆبونەوە مەترسيدار بێت.

 

لاى خۆيەوە "كريستۆڤەر هينس" نوسەرى بەڵگەنامەكە دەڵێت، شيكردنەوەى ياسايى ئامانج لێى دانانى ياسا و ڕێسايە ئەوەش تەنها بۆ خۆپيشاندەران نييە بەڵكو بۆ هێزە ئەمنيەكانيشە.

 

سەبارەت بەوەى كە خۆپياشندەران كەمامە بەكاردەهێنن بۆ شاردنەوەى ناسنامەيان وەك خۆپيشاندەرانى پاڵپشتيكەرى ديموكراتى لە هۆنگ كۆنگ، ڕاپۆرتەكە جەختى كردوەتەوە كە خۆپيشاندەران مافى بەستنى كەمامەيان هەيە.

 

ئاماژە بەوەش كراوە، هەروەها پاراستنى سيستمى گشتى يەكێكە لە هۆكارەكانى تر كە بەهۆيەوە حكومەتەكان دەتوانن خۆپيشاندان قەدەغە و كۆنترۆڵ بكەن بەمەرجێك پێويستە زيادەڕەوى تێدا نەكرێت.

 

سەبارەت بەوەى كە ئەگەر دەوڵەت بەكارهێنانى كەمامە و داپۆشينى دەموچاوى كرد بە مەرج لە خۆپيشاندانەكاندا ئەگەر پەتايەك بڵاوببوەوە هينس وتويەتى، سەپاندنى كۆت و بەند بەسەر ئازاديەكاندا بەهۆكارى تەندروستى، قبوڵكراوە و لێى تێدەگەين.