گه‌ڕان

Shadow Shadow
سیاسه‌تی

وادەى جێبەجێکردنى یاساکە نزیکبووەتەوە

ناس کورد زانیارى نەبیستراو لەبارەى جێبەجێکردنى یاساى چاکسازیی ئاشکرادەکات

2020.06.24 - 12:09
ناس کورد زانیارى نەبیستراو لەبارەى جێبەجێکردنى یاساى چاکسازیی ئاشکرادەکات

ناس کورد-

کەمتر لە 10 ڕۆژى دیکە دەبێت یاساى چاکسازیی لە هەرێمى کوردستان بکەوێتە بوارى جێبەجێکردنەوە کە حکومەت هیواى زۆرى لەسەر هەڵچنیوە، بەڵام بەدور نازانرێت ناکۆکییە سیاسییەکان و ڕەوشى ئێستاى هەرێم ئەو پرسە لەبارببات.

 

رۆژى 16ی کانونی دووەمی 2020 پەرلەمانى کوردستان یاساى چاکسازیی لە موچە و دەرماڵە و بەخشین و ئیمتیازاتەکان و خانەنشینى پەسەندکرد کە لە 19 ماددە پێکهاتووە و لەمانگى دواتریشدا سەرۆکى هەرێم واژۆى لەسەرکرد.

 

بڕیارە دووى مانگى داهاتوو یاساکە بخرێتە بوارى جێبەجێکردنەوە، دواى ئەوەى حکومەتى هەرێم پەیڕەوەکانى بۆ جێبەجێکردنى یاساکە ئامادەکرد.

 

سەرچاوەیەکى حکومى ئاگادار بە ناس کوردى ڕاگەیاند، یاساکە لە دووى حەوت دەکەوێتە بوارى جیبەجێکردنەوە ئەگەر پارتى و یەکێتى ئیرادەیان هەبێت لەو بارەیەوە.

 

وتیشى "400-500 کەس هەیە بە پلەى تایبەت خانەنشینکراون ڕۆژێکیش لەو پۆستانەدا نەبوون، ئەوە دەبێت لاببرێت، هەروەها دەبێت ژمارەى پێشمەرگەکانى یەکەى حەفتا و هەشتا بێتە لاى حکومەت ئەگەر قبوڵى بکەن".

 

وادەى جێبەجێکردنى یاساکە هاوکاتە لەگەڵ ئەو گرژى و ئاڵۆزیانەى لەنێوان پارتى و یەکێتى دوو پێکهێنەرى سەرەکى حکومەتدا سەریهەڵداوە، کە بەدوو نازانرێت کاریگەرى لەسەر جێبەجێکردنى یاساکە دروستبکات.

 

بەوتەى سەرچاوەکە، ئەو دۆخە ناسەقامگیرەی هەیە لەنێوان پارتى و یەکێتى، زەحمەتە حکومەت دەستواڵا بکات لە دەستبردن بۆ ئەو دۆسیانە، بەتایبەتى یەکەکانى حەفتا و هەشتا، ئەوەى تر دەمێنێتەوە کادیرانى حزبە کە دەستبردن بۆ موچەکانیان جۆرەها لێکدانەوەى سیاسی بۆ دەکرێت.

 

"بەشێکى ترى یاساکە تایبەتە بە پاسەوانى بەرپرسان، بەرپرس هەیە 200 پاسەوانى هەیە لەسەر حسابی میللەت پارەیان پێدەدرێت"، سەرچاوەکە وایوت.

 

پێش ئەوەى یاساى چاکسازیی بکەوێتە بوارى جیبەجێکردنەوە، حکومەتى هەرێم بڕیاریدا 21%ى موچەى فەرمانبەران کەمبکاتەوە، ئەوەش حکومەتى روبەڕووى شەپۆلێک رەخنەکردووەتەوە.

 

بەڵام بەوتەى سەرچاوەکە، ئەگەر کەسانى ناشایستە دەربهێنرێت لە سیستەمى موچە، خەڵکیش تەحەمولى هەر بریارێکى حکومەت دەکات لەبارەى موچەوە و ئەو رێژەى 21%ى حکومەت بڕیارى کەمکردنەوەیداوە زۆر کەمدەبێتەوە "کێشەکە ئەوەیە بڕیارەکەى ئێستا شایستە و ناشایستە و گەندەڵ وەک یەک تەماشا کراوە".

 

جێبەجێکردنى یاساى چاکسازیی یەکێکە لەو رێگانەى حکومەت دایناوە بۆ ئەوەى زیاتر لە مانگێک درێژە بە بڕیارى کەمکردنەوەى موچەى فەرمانبەران نەدات، لەپاڵ رێککەوتن لەگەڵ بەغدا.

 

سەرچاوەکە دەڵێت، "ناونیشانى کابینەى ئەمجارە چاکسازییە، بەڵام ئەوە بەیەک کەس ناکرێت، لەگەڵ ئەوەشدا دووى حەوت زۆرى نەماوە و دەردەکەوێت، دەبێت لیستى موچەخۆران هەمووى پاکبکرێتەوە، بە شەهیدان و خانەنشینیشیەوە".

 

دەشڵێت، "جگە لە ئیرادە، کارەکە زەحمەتە، چونکە ئەو کێشانە کەڵەکەبووى ساڵانى درێژى حکومڕانى نادروستە، هی ئەوەش نییە لەشەو رۆژ و مانگێک و دوو مانگدا دەربکەوێت، بەڵام ئیرادەکە هەبێت و پاکبکرێتەوە و رێکبخرێنەوە، خەڵک متمانەى بۆ دەگەڕێتەوە".

 

سەرچاوەکە نمونەى بەپرسێکى دیکە هێنایەوە و باسى لەوەکرد، 27 گرێبەستى دەروازە سنورییەکان هەیە کە دراوە بە کەرتى تایبەت، لەکاتێکدا حکومەت دەتوانێت خۆى ئەو کارانە بکات و پارەکەى وەربگرێت و بۆخۆى دەگەڕێتەوە.

 

"ناکرێت دەستکارى دەروازەى سنورى نەکرێت و خەڵکى گەندەڵ و بندیوار لە لیستى موچە دەرنەهێنرێت، بەڵام ئەمە ئیتر زۆرى نەماوە بزانین پارتى و یەکێتى و تاچەند جدین لەو بارەیەوە، بەڵام ئەم دۆخە ناسەقامگیرەى پەرلەمان و پارتى و یەکێتى هیوابەخش نییە".

 

لەگەڵ نزیکبوونەوەى وادەى جێبەجێکردنى یاساى چاکسازى، پەرلەمانى کوردستان داوا لە حکومەت دەکات هەر سێ مانگ جارێک راپۆرتێکى تایبەت بە جێبەجێکردنى یاساکە رەوانەى پەرلەمان بکات، تا بتوانن بەدواداچوون بکەن لەو برەیەوە.

 

زیاد جەبار سەرۆکى لیژنەى دارایی پەرلەمانى کوردستان بە ناس کوردى ڕاگەیاند، دووى مانگى داهاتوو لەرووى کردارییەوە یاساکە دەکەوێتە بوارى جیبەجێکردنەوە، بەڵام مەرج نییە هەمووى پێکەوە جێبەجێ بکرێت، چونکە ماددەى هەیە یەک ساڵى پێویستە.

 

وتیشى، "بۆ نمونە بەدواداچوون و سەیرکردنى یەک بەیەکى لیستى شەهیدان پێویستى بەکاتێکى زۆر هەیە، هەرچەندە لەرووى مرۆییەوە تواناى باش هەیە، بەڵام پێویستى بەکاتى".

 

زیاد جەبار دەڵێت، چاودێرى کارەکانى حکومەت دەکەن لەو بارەیەوە "پێویستە یاسایەکە وەک خۆى و لەهەموو ناوچەکان وەک یەک جێبەجێبکرێت، نەک لەشوێنێک بکرێت و لەشوێنێکى یکە نەکرێت، پێویستە بەدادپەروەرانە جێبەجێ بکرێت".

 

هەروەها جەختیکردەوە، داوایان لە حکومەت کردووە سێ مانگ جارێک راپۆرتیان پێبدات لەبارەى ئەوە چیکراوە دەربارەى یاساکە و جێبەجێکردنى.