گه‌ڕان

Shadow Shadow
سیاسه‌تی

چیرۆکی ڕۆمینیا ئێران و جیهانی هەژاند

پێش ئەوەی سەری كچە 14 ساڵانەكەی ببڕێت پرسیاری سزای تاوانەکەى لە پارێزەرێک کردووە

2020.06.08 - 18:31
پێش ئەوەی سەری كچە 14 ساڵانەكەی ببڕێت پرسیاری سزای تاوانەکەى لە پارێزەرێک کردووە

ناس کورد-

سەربڕینی كچێكی 14 ساڵان لە ئێران كاردانەوەی فراوانی بەدوای خۆیدا هێنا و چالاكانی بوارەكە هۆكاری پێشیلكردنی مافی ژنان و مناڵان بۆ خراپی یاساكان دەگەڕێننەوە و داوای لەسێدارەدانی باوكی كچەكەش دەكەن، بەشێک لە خەڵکی پارێزگاکەی دەڵێن، لەسێدارەدانی ئەو باوكە پێچەوانەى یاسا و حوكمە شەرعیەكانە.

 

ڕۆژی 21ی ئایار تاوانێکی گەورە پارێزگای گیلان و شەقامی ئێرانی هەژاند کە تێیدا ڕەزا ئەشرەفی کچێکی بە ناوی ڕۆمینا سەربڕی.

 

بەپێی ڕاپۆرتێكی ڕۆژنامەی نیویۆرك تایمز، پێش ئەوەی سەری كچە 14 ساڵانەكەی بپەڕێنێت، ڕەزا ئەشرەفی پەیوەندی بە پارێزەرێكەوە دەكات و پێی دەڵێت: "ڕۆمینا خێزانەكەی هەڵخەڵەتاندووە و لەگەڵ هاوڕێیەكی 29 ساڵیدا چووەتە دەرەوە، لە پارێزەرەكە پرسیاری ئەوە دەكات گەر كچەكەی بكوژێت سزاكەی چی دەبێت؟". 

 

پارێزەرەكەش لە وەڵامدا پێی وتووە، بەوپێیەی وەسیەی كچەكەیەتی ڕوبەڕووی سزای لەسێدارەدان نابێتەوە، بەڵام سێ بۆ 10 ساڵ زیندانی دەكرێت.

 

لەدوای سێ هەفتە ئەشرەفی كە جوتیارە و تەمەنی 37 ساڵە دەچێتە ژووری نوستنی كچەكەی و بەخەوتووی سەری دەبڕێت.

 

ئەنجامدانی تاوانەكە لەو گوندە بچوكەدا كە دەكەوێتە باكووری ئێرانەوە سەرجەم وڵات دەهەژێنێت و مشتومڕ لەسەر پرسی مافەكانی ژنان و مناڵان و شكستهێنانی دەوڵەت لەڕووی كۆمەڵایەتی و یاسایی و دینیەوە دروستدەكات كە ناتوانێت مافەكانیان بپارێزێت.

 

ئەو تاوانە پاڵ بەژنانی دیكەشەوە دەنێت لە تۆڕە كۆمەڵایەتیەكانەوە نەهامەتیەكانی خۆیان باسبكەن.

 

نەهامەتی ژنانی ئێرانی

مینۆی تەمەن 49 ساڵ كە دایكی دوو مناڵە و لە تاران دادەنیشێت نوسیوویەتی، پیاوەكەی لە كچە 17 ساڵانەكەی داوە كاتێك بینویەتی لەگەڵ هاوڕێكانی لەسەرشەقام قسەیان لەگەڵدا دەكات.

 

هەنیە ڕەجەبی كە دكتۆرای لە فەلسەفەدا هەیە لە تویتێكیدا نوسیوویەتی، باوكی بەپشتێن لێیداوە و ڕێگری لێكردووە بچێتە قوتابخانەكەی بۆ ماوەی یەك هەفتە لەبەر ئەوەی بۆ كڕینی ئایسكرێمێك لە ئۆتۆمبیلی قوتابخانەكە دابەزیوە و بەپێ گەڕاوەتەوە ماڵەوە.

 

چەند ئافرەتێكی تری ئێرانی چیرۆكی دەستدرێژی سێكسی بۆ سەریان و ئازاردانی جەستەی و سۆزداری و هەڵهاتنی خۆیان لە ماڵەوەیان و گەڕان بەشوێنێكی ئارامتردا گێڕاوەتەوە.

 

ئافرەتێكی تریش كە ناوی كیمیا ئەبو زادەیە نوسیویەتی: "هەزاران ئافرەتی تری وەكو ڕۆمینا هەیە نەپارێزراون". 

 

ساڵی پاریش ناوەندێكی لێكۆڵینەوەی سەر بە هێزەكانی ئێران ئامارێكی بڵاوكردەوە و بەپێی ئەو ئامارە لە 30% ئەو ئافرەتانەی لەو وڵاتەدا دەكوژرێن تۆمەتی شكاندنی شەرەف دەدرێتە پاڵیان.

 

وەكو ئاماژەكردنێك بۆ پرسی سەربڕینی ڕۆمینا، ڕابەری باڵای ئێران داوای سزای توند بۆ ئەو پیاوانە دەكات كە ئازار دەگەیەننە ژنان.



یاساییەكی ناشروشتی

شادیە سەدر كە پارێزەرێكی چالاكی بواری مافەكانی مرۆڤە و لە لەندەن دەژی دەڵێت، هەموان هەست بەشۆك دەكەن، لەبەر ئەوەی یاساكان ناسروشتین و پیویستیان بەگۆڕین هەیە.

 

لای خۆشیەوە موسا گەرانفار ئابدی كە پیاوێكی ئاینیە و پۆستەكەشی جێگری پارێزگایە بە میدیاكانی ئێرانی وتووە، یاساكانی توندوتیژی دژی ژنان بەسە و ناتوانن باوكی ڕۆمینا لە سێدارە بدەن، لەبەر ئەوەی پێچەوانەی شەریعەتی ئیسلامە.

 

لەلایەکی دیکەوە لە هەفتەی ڕابردوو ڕۆحانی داوای لە پەرلەمانی وڵاتەكەی کرد پەلە بكەن لەدەركردنی یاسایەك کە ژنان بپارێزێت و دەستدرێژیكردنی جەستەی و دەروونی سزای توندیان بخرێتە سەر.

 

ژمارەیەك لە چالاكانیش پڕۆژە یاساكە بەدەرفەتێكی باش دەزانن، بەڵام بێ ئومێدن لەوەی تێپەڕێت، بەهۆی زاڵبوونی باڵی پارێزگاران بەسەر ئەو دەزگایەدا.

 

بەپێی ڕاپۆرتی چەند ڕێكخراوێكی بوارەكە لەكاتی گرتنەبەری ڕێوشوینە تەندروستیەكان بۆ بەرەنگاربوونەوەی کۆرۆنا توندوتیژی  سێ هێندە زیادیان كردووە. 

 

فایزە هاشمی، چالاكی بواری مافەكانی ژنان و پەرلەمانتاری پێشووی ئێران ڕایگەیاندووە، گەر بیانەوێت مامەڵەیەكی دروست و لوژیكیانە لەسەر بنەمای دادەپەروەری لەگەڵ پرسی ڕۆمینیادا بكەن دەبێت باوكی لە سێدارە بدرێت.

 

ئاماژەی بۆ ئەوەش كردووە، تیپەڕاندنی یاسایەك بەبێ گۆڕانكاری لەسزاكاندا هیچ مافێك بۆ پاراستنی ژنان و مناڵان بەرجەستە ناكات.