گه‌ڕان

Shadow Shadow
سیاسه‌تی

تائێستا لەسەدا یەکی ڕوفاتی قوربانیانی ئەنفال دەرهێنراون

2019.04.14 - 12:00
App store icon Play store icon Play store icon
تائێستا لەسەدا یەکی ڕوفاتی قوربانیانی ئەنفال دەرهێنراون

کەناڵی ناس کورد لە تێلیگرام جۆین بکە   

ناس نيوز-

بەپێی ئامارەکانى وەزارەتى کاروباری شەهیدان و ئەنفالکراوانی هەرێم، لەکۆی 182 هەزار قوربانی جینۆسایدی ئەنفال، تەنها ڕوفاتی دوو هەزار و 672 کەس دەرهێنراون کە دەکاتە 1.2%ی ڕوفاتی تەواوی قوربانیان.

له‌ سه‌ر مه‌زارى ئه‌نفالکراوه‌کان له‌ گوندى دێبنه‌ى سنورى گه‌رمیان، مه‌راسیمى 31هه‌مین ساڵیادى جینۆسایدی ئه‌نفال به‌ڕێوه‌چوو، هاوکات لە چەمچەماڵ و چەندین شار و شارۆچکەى هەرێم یادی ئەنفال کرایەوە.


لەماوەى نزیکەى 200 ڕۆژدا، لە شوباتی 1988 تاوەکو ئەیلولی ئەو ساڵە، ڕژێمی بەعس لە هەشت قۆناغ و لە شەش ناوچەی جیاوازی کوردستان جینۆسایدی ئەنفالی دەستپێکرد.

بەپێی ئامارەکان، زیاتر لە 182 هەزار پیاو و ژن و منداڵی کورد ئەنفال کران و تەرمەکانیان خراوەتە گۆڕە بە کۆمەڵەکان کە زۆربەیان دەکەونە پارێزگای میسان و دیالە کە بەپێی ئامارە نافەرمییەکان، نزیکەى 150 گۆڕی بەکۆمەڵ دەبن.

کەسوکاری ئەنفالکراوان لە پاڵ خەم و ئازاری بێ کۆتایی قوربانییەکانیان، بەدەست بێ خزمەتی و قەرەبوونەکردنەوەیان دەناڵێنن، ئەوان ڕەخنە لە سستی هەڵدانەوەى گۆڕە بەکۆمەڵەکانیان دەگرن و داوا دەکەن لیستى موچەی کەسوکاری ئەنفالکراوان لەگەڵ هاوتای شەهیدانی عێراق بکرێت.

لە ساڵی 2007دا، حكومەتی ھەرێم بڕیاریدا ڕۆژی 14ی نیسان بکرێتە ڕۆژی یادكردنەوەی تاوانەكانی ئەنفال و ساڵانە لە 14ی نیساندا یادی ئەنفال دەکرێتەوە.

.

قۆناغەکانى جینۆسایدی ئەنفال

ئەنفال بە هەشت قۆناغ جێبەجێ‌ كرا و زیاتر لە 200 رۆژ بەردوام بوو كە لە كۆتایی مانگی شوباتی 1988 لە شەش ناوچەی جیاواز دەستی پێكرد تا 6ی ئەیلولی هەمان ساڵ بەردەوام بوو.

.
قۆناغی یەكەمی ئەنفال؛

 لە 23ی شوباتی 1998 تا 18ی ئازاری هەمان ساڵی خایاند، لە ناوچەكانی دۆڵی جافایەتی لە سنوری قەزا ‌و ناحیەكانی ( دوكان، بنگرد، چوارتا، قەڵاچوالان، سەرچنار، سورداش) ی سەر بە پارێزگای سلێمانی دەستیپێكرد، كە لە بەرەبەیانی 23ی شوباتدا خەڵكی یاخسەمەر و سەرگەڵوو بەرگەڵوو، خەڵک بە دەنگ و ناڵەی تۆپی بەعس بە ئاگاهاتن كە ئەوە بەیەكەم تەقەی دەستپێكردنی ئەنفال دادەنرێت.
رژێمی بەعس لەو هێرشەیدا، 20 لیوا و 60 فەوج و 10 فەوجی سوك و مەفرەزەی تایبەت جگە لە دەیان دەبابە و پاڵپشتی هێزی ئاسمانی ئامادە کردبوو.

قۆناغی دووەم؛

لە 22 ئازار تا 1ی نیسانی 1988ی خایاند،  ناوچەكانی قەرەداخ و بازیان و دەربەندیخانی گرتەوە كە لەو هێرشەدا 80 گوند و دوو هەزار و 241  خانوو وێران كران.

.
قۆناغی سێیەم؛

ئەو هێرشەی ئەنفال بە كاریگەرترین و كوشندەترین هەڵمەت دادەنرێت لە 7ی  نیسانی 1998 دەستیپێكرد و 20ی نیسانی هەمان ساڵ كۆتایی هات كە ناوچەكانی (چەمچەماڵ، سەنگاو، قادركەرەم، دوز، كفری، كەلار، پێباز، تیلەكۆ) ی گرتەوە و فراوانترین هێرشی ئەنفال بوو كە زیاتر لە 500 گوندی گرتەوە و زیاتر لە 500 گوندی گەرمیان وێرانکران و نزیکەى 30 هەزار گەنج و ژن و منداڵ و پیر بێسەروشوێن کران.

.

قۆناغی چوارەم؛

 لە 15ی ئایارى 1998 تا 25ی ئابی 1998ى خایەند، ناوچەكانی ئاغجەلەر، ناوشوان، چەمی رێزان، دەشتی كۆیە، تەقتەقی لە هەرسێ پارێزگای هەولێر و سلێمانی گرتەوە كە لە رۆژی 3ی ئایار بە كیمیابارانكردنی گوندی گۆپتەپە دەستیپێكرد.

.

قۆناغی پێنجەم و شەشەم و حەوتەمی ئەنفال؛

لە 15ی ئایاری 1998 دەستسپێكرد و لە 26ی ئابی هەمان ساڵ كۆتایی هات، هێرشەكە بۆ نێو چیاكانی شەقڵاوە و رەواندوز بوو، كە گوندەكانی (وەرە، عەلیاوا، سماقوڵی نازەنین) ی گرتەوە.

.
قۆناغی هەشتەم و كۆتایی ئەنفال؛

لە 26 ی ئاب دەستیپیكرد و لە شەشی ئەیلول كۆتایی هات، ئەو هێرشەش بۆ سەر ناوچەكانی بادینان بوو، ئەو گوندانەی بەهۆی ئەو شاڵاوەوە وێرانكران، 450 گوند بوون، كە 19 گوند لە قەزای شێخان و 35 گوند لە ئاكرێ و 100 گوند لە زاخۆ و 233 گوند لە ئامێدی و 63 گوندی سەر بە سەنتەری شاری دهۆك بوون.