گه‌ڕان

Shadow Shadow
سیاسه‌تی

تاعونەکەى 1911.. جیهان چۆن بەسەر ئەو کارەساتەدا سەرکەوت کە لە چینەوە سەریهەڵدا؟

2020.04.19 - 12:48
App store icon Play store icon Play store icon
تاعونەکەى 1911.. جیهان چۆن بەسەر ئەو کارەساتەدا سەرکەوت کە لە چینەوە سەریهەڵدا؟

ناس کورد-

زیاتر لە 100 ساڵ پێش ئێستا تاعونێك لە چین بڵاوبووە كە زاناكان لەو باوەڕەدان ئەو پەتایە لە ئاژەڵی كێوی بۆ مرۆڤ گواستراوەتەوە و دەیان هەزار كەسیشی كوشتووە، بۆ كۆنترۆڵكردنیشی ڕێوشوێنی كەرەنتینەكردن و ماسك پۆشین گیراوەتە بەر.

کەناڵی ناس کورد لە تێلیگرام جۆین بکە   

.

ئەو پەتایە زۆر خاڵی هاوبەشیان لەگەڵ كۆرۆنادا هەیە لە شێوازی مامەڵەکردن و بڵاوبوونەوە، بەڵام جیهان ئەوكاتە بۆ بەرەنگاربوونەوەی هەماهەنگیان هەبووە و وەكو ئێستا دابەش نەبووە بەسەر بەرژەوەندییەكاندا.

.

بەگوێرەی ڕاپۆرتێكی سی ئێن ئێنی ئەمریكی، پەتاکە لە ساڵی 1911 لە چیندا بڵاوبووەتەوە و كەس نەیزانیوە هۆكاری بڵاوبوونەوەی پەتاكە پەیوەندی بە ئاژەڵانی كێوییەوەیە، هەر لەگەڵ تەشەنەسەندنیشیدا چەند ڕێوشوێنێك بۆ ڕێگریكردنی گیراوەتەبەر، لەوانە كەرەنتینەكردن و ماسك پۆشین و قەدەغەكردنی گەشت و هاتووچۆ، سەرەڕای ئەوەش ڕێوشوێنی بەكۆمەڵ بۆ قوربانیان گیراوەتەبەر و بەشێكیش لەو ڕێوشوێنانە توندوبوون.

.

لەگەڵ ئەوانەشدا پەتاكە بووەتەهۆی گیانلەدەستدانی 60 هەزار كەس کە وایكرد گەورەترین پەتای ئەو سەردەمە بێت لەدوای ئەنفلۆنزای ئیسپانیی كە چەند ساڵێكی كەم پاش ئەوە ڕوویدا.

.

نیشانەكانی پەتاكە بریتی بوون لە تایەكی توندی جەستە و دواتر كۆكەیەك كە خوێنی لەگەڵدا بووە، باوەڕیش وایە ڤایرۆسەكە پەیوەندی بە جۆرێك لە جرجەوە  هەبێت كە جرجی سیبیریای پێوتراوە دواتريش لەسەر ئاستی نێودەوڵەتییش هەوڵی چارەسەری دراوە.

.

دوای كۆنترۆڵكردنی پەتاكە حكومەتی چین كۆنگرەیەكی زانستی لەسەری بەستووە لە شاری شیانگ و ئەمریكا و ڕوسیا و بەریتانیا و فەڕەنساش بەشداریان تێدا كردووە و ئامانج لەو چالاكیەش بۆ زانینی خۆكاری بڵاوبونەوەی پەتاكە بووە و هەروەها بۆ دیاریكردنی میكانیزمێكی كاریگەر بۆ بەرەنگاربوونەوەی لە ئەگەری سەرهەڵدانەوەیدا.

.

بەپێی ڕاپۆرتێکی سی ئێن ئێنی ئەمریکی، لەئێستادا وڵاتانی جیهان وەكو پێویست هەماهەنگییان نییە بۆ ڕێگریكردن لەپەتای كۆرۆنا و ڕێكخراوی تەندروستی جیهانیش چەند تۆمەتێكی بەرەوڕووكراوەتەوە لەوانە كەمتوانای و ناشەفافیەت.

.

هەر لەو كاتەشدا بڵاوبونەوەی پەتاكە بووە سەردێڕی چەندین ڕۆژنامەى ئەوكاتە بەدیاریكراویش بڵاوبونەوەی پەتاكە لە شاری هاربینی مەنشوریا كە ناوچەیەكی ناسراوەی بەكشتوكاڵ و دەكەوێتە ناوچەی هەژموونی چین و یابان و ڕوسیادا.

.

چەند هاوڵاتیەكی ڕووسیش لەو شارە نیشتەجێبوون و كاریان لە هێڵی ئاسنینی چینی خۆرهەڵات كردووە كە بەو هیڵە بە سیبریاوە بەستراوەتەوە.

.

شارەكە كە شوێنی مانەوەی بەشێك لە هاوڵاتیانی ژاپۆن و ئەمریكییەكان و ئەوروپیەكانیش بوون كە بەشداریان لە پڕۆژەی هێڵی ئاسنیندا كردوە لەو كاتەدا تووشی پەتاكە بوون و ژمارەیەكی زۆریشیان كەرەنتینە كراون.

.

بڵاوبونەوەی پەتاکە هەروەكو بڵاوبونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا بووە بەخێرای تەشەنەی سەندووە و هێڵی ئاسنینی چین ڕۆڵی لەوەدا هەبووە ئەو پەتایە بەچەند ناوچەیەكی تر بگات.